Gebedstrio’s: een veilige plek om elkaar op te beuren en aan te scherpen Bidden met z’n drieën

Het fenomeen ‘gebedstrio’ rukt op in christelijk Nederland. Drie mensen die elke week of tweewekelijks bij elkaar komen om met en voor elkaar te bidden. Dat christenen samen bidden is niets nieuws. Maar waarom nu per se met z’n drieën? Christus heeft zijn gemeente bedoeld als een ‘gemeenschap der heiligen’ - een plek waar we vanuit een diepe verbondenheid in Christus elkaar helpen om zijn discipelen te zijn. Die bijbelse verbondenheid gaat veel verder dan gewone onderlinge betrokkenheid rond de zondagse diensten en bij ziekte en zorg. Je zou het misschien nog het best kunnen omschrijven als ‘worstelen om de ziel van de ander’: elkaar helpen te leven uit het kindschap van God, te strijden tegen de zonde en te ontvangen en te delen wat Christus ons wil geven om samen te leven als zijn volgelingen. Een gebedstrio kan de veiligheid bieden om daadwerkelijk tot die mate van verbondenheid te komen. Als je vanuit het Evangelie van genade wilt leven, krijg je te maken met concrete uitdagingen. Die gooi je niet in een grote groep, maar in een gebedstrio kunnen ze veilig op tafel komen.

Drievoudig snoer
Natuurlijk is het getal drie niet heilig. Je kunt ook prima samen bidden met z’n tweeën of met z’n tienen. Toch wordt in de Bijbel aan een drietal bijzondere waarde toegekend. Ik denk dan aan de bekende tekst uit Prediker 4:12: ‘Een drievoudig snoer wordt niet spoedig verbroken’. Een geliefde trouwtekst natuurlijk voor een bruidspaar dat met God als derde reisgenoot samen op weg wil. Toch is dat een wat geforceerde uitleg. Er staat gewoon dat je met z’n tweeën sterker staat dan alleen, maar je staat pas echt sterk met z’n drieën. Als Jezus in Getsemane de geestelijke strijd volop ingaat, neemt Hij een drietal mee om met Hem te waken en Hem ‘gebedsdekking’ te geven. En ook als Jezus zegt dat waar twee of drie in zijn naam bijeen zijn Hijzelf in hun midden is, lijkt het erop dat Hij bijzondere waarde toekent aan zo’n klein gebedsgroepje. Zonder nu te spreken over een bijbelse richtlijn of een goddelijk bevel, worden dit soort bijbelse ‘hints’ wel bevestigd door de praktijk. Daarin blijkt dat er allerlei praktische voordelen zitten aan zo’n aantal van drie.

Drie is het kleinste aantal waarmee je een groep kunt vormen. Net groot genoeg om écht stevig te zijn (Prediker) en tegelijk klein genoeg om vertrouwen en veiligheid mogelijk te maken, zodat je ook persoonlijk en kwetsbaar kunt worden bij elkaar. En dit laatste is erg belangrijk, omdat het mooie van zo’n gebedstrio is dat je op een heel persoonlijke manier voor elkaar kunt bidden. Ik liet net al even het woord ‘gebedsdekking’ vallen. Een woord dat verwijst naar de geestelijke strijd waarover we lezen in Efeziërs 6:10-17. En dan staat er meteen achteraan in vers 18 dat je bij die strijd onophoudelijk moet bidden voor alle heiligen. Je hebt elkaar dus te steunen, aan te vuren en te beschermen in die geestelijke strijd, door voor elkaar te bidden. Zelf heb ik gemerkt dat die wekelijkse momenten in een gebedstrio voor mij de ‘oplaadpunten’ zijn van waaruit ik weer naar het ‘front’ toe kan om het als werker in Gods Koninkrijk vol te houden en geestelijk vitaal te blijven. Ik heb gebedstrio’s steeds ervaren als een plek waar ik even m’n hoofd kan laten hangen, waar twee broers in Christus mij laten voelen dat God aandacht voor me heeft. Het ene moment om mij op te beuren, het andere moment om mij corrigerend aan te spreken en scherp te houden. Steeds weer door die twee bij God gebracht te worden, doordat ze voor me bidden: echt weldadig! En het prachtige is dat zij het ene moment voor jou bidden, en dat jij twintig minuten later voor hen zit te bidden. Het is zo bemoedigend, krachtig en samenbindend als je op een echt persoonlijke manier voor elkaar bidt. In een wat grotere groep zijn er al gauw heel wat drempels om meer persoonlijk te worden. In zo’n minigroepje gaat het eigenlijk vanzelf.

Haalbaar
Ik heb meerdere keren meegemaakt dat mooie initiatieven om met een aantal mensen regelmatig samen te bidden, na verloop van tijd weer doodbloedden. Allereerst is er vaak al het agendaprobleem. Vind met een groep van twaalf mensen maar eens een geschikt moment voor de gebedssamenkomst. Altijd een heel gedoe. Ook zie je in gebedsgroepen nog wel eens dat mensen na een tijdje afhaken vanwege uiteenlopende verwachtingen, gebedsmanieren en ideeën over het programma van een bidstond. Het voor elkaar bidden in zo’n grotere groep wordt ook al snel sluitpost na gezamenlijke gebedspunten zoals bidden voor de buurt, de kerk, de regering enzovoort. Het voordeel van een groepje van drie is dan dat je veel gemakkelijker op elkaar afstemt. Ook qua agenda is het veel meer haalbaar. Ik ken verschillende trio’s die ’s morgens vroeg bij elkaar komen, voordat ze naar het werk gaan. Of drie moeders die onder schooltijd elkaar opzoeken. Met z’n drieën lukt het eigenlijk altijd wel om een plekje in de week te vinden. En als je met z’n drieën bent, hoeft zo’n bidstond ook niet al te lang te duren. Als je een uur neemt, heb je royaal de tijd om voor ieder rustig te bidden. Juist omdat een gebedstrio al gauw vertrouwd en intiem kan worden, is het voor de veiligheid wel van belang dat je geen ‘gemengde’ groepjes vormt. Je bidt met óf alleen mannen óf alleen vrouwen. De grote valkuil bij een gebedstrio is dat je veel tijd besteedt aan bijpraten in plaats van bidden. Doordat er vrij snel een vertrouwelijke band ontstaat en je elkaars leven aardig precies volgt, is er ook altijd veel om over te praten. Ik heb zelf meerdere keren meegemaakt dat we schrokken als we op ons klokje keken op het moment dat we begonnen met bidden, omdat er van het uur al drie kwartier voorbij was. Dat mag natuurlijk best eens. Maar wanneer dit structureel wordt, is het gebedstrio verworden tot een theekransje - ook al zijn het geen koetjes en kalfjes waarover je praat. Je komt bij elkaar om voor elkaar te bidden! Daarvoor moet je natuurlijk wel eerst even een voorgesprekje hebben, anders weet je niet waarvoor je moet bidden. Maar het kort houden van dit voorgesprekje is een blijvend aandachtspunt. Je kunt het op verschillende manieren doen: eerst vertelt ieder zijn of haar gebedspunten, en daarna ga je beurtelings voor elkaar bidden. Zelf vind ik het fijner als je meteen voor iemand gaat bidden nadat diegene heeft verteld waarvoor hij of zij gebed wil. Daarna kan de volgende zijn gebedspunten noemen.

Oefenplekje
Het is mijn ervaring dat veel christenen van huis uit niet de ‘gemakkelijkheid’ hebben meegekregen om op een persoonlijke manier met en voor elkaar te bidden. Veel christenen voelen schroom. Ze hebben niet de vrijmoedigheid om volgens het bevel van Christus anderen in zijn naam de handen op te leggen. De laatste jaren is er gelukkig mooie toerusting beschikbaar, zoals de ministry-cursus van de Nederlands-gereformeerde kerk te Houten of de cursus Persoonlijke voorbede van het gebedsinitiatief ‘Zwolle-bidt’. Maar zo’n cursus is toch ook weer beperkt, omdat het maar kortlopende trajecten zijn. Om te groeien in gebedsvrijmoedigheid is vaak een langere tijd nodig van oefenen om een beetje de schroom te boven te komen. Zo’n kleine vaste plaats als een gebedstrio is een uitstekend oefenplekje als vervolg op dergelijke toerustingscursussen.

Verder zijn er allerlei verschillende vormen denkbaar. Zo kun je beginnen met eerst samen stil te worden. Je ervan bewust worden dat je in Gods tegenwoordigheid bent. Je hart afstemmen op God. Wanneer je je in een houding van luisterend gebed op God richt, kan het zijn dat God je in de stilte naar een bijbelgedeelte leidt. Dat kun je opzoeken en voorlezen. Zo kun je richting vinden voor het gebed. Maak er geen bijbelstudie van! Soms ook valt iemand zomaar een lied in, bijvoorbeeld naar aanleiding van een van de gebedspunten. Het is dan erg fijn om dat samen te zingen en daarna weer verder te bidden. Het is handig om liedbundels bij de hand te hebben. Wanneer je met elkaar een vaste opstelling vindt (aan tafel of op knielbankjes of staand - altijd op dezelfde plek), kan dat helpen om te gaan hechten aan dit (twee)wekelijkse heilige moment. Ook voor de concentratie is dit goed. Sommige mensen helpt het om tot rust en verbondenheid te komen door vaste rituelen, zoals het aansteken van een kaars of het neerzetten van een symbool. Tijdens het bidden kun je ook van opstelling of lichaamshouding veranderen. Zo is het bijvoorbeeld prettig om degene voor wie gebeden wordt in het midden te hebben. Desgewenst kun je dan allebei je hand op zijn of haar schouder leggen als teken van Gods nabijheid. Het kan zijn dat je wilt knielen bij een stuk verootmoediging en wilt staan als je God aan het prijzen bent. Laat het niet statisch worden, maar zo natuurlijk en spontaan mogelijk.

Celdeling
Een gebedstrio kun je zien als een cel van het lichaam van Christus. En net als bij cellen is het een belangrijk kenmerk van gebedstrio’s dat ze zich kunnen vermenigvuldigen door celdeling. Nadat je bijvoorbeeld een halfjaar of een jaar een gebedstrio hebt gehad, kun je alle drie twee andere gebedspartners opzoeken. Zo heb je in plaats van één opeens drie gebedstrio’s. Wanneer er elk halfjaar zo’n celdeling zou plaatsvinden, kan één gebedstrio in een tijdsbestek van een paar jaar uitgroeien tot een gebedsleger van ruim tweeduizend gebedstrio’s (3-9-27-81-243-729-2187 enz.). Als je je dit probeert voor te stellen binnen je woonplaats, voel je wel dat zo’n versterking van de ‘gebedsdekking’ een enorme impact zal hebben op de verhoudingen in de geestelijke strijd binnen zo’n stad of plaats. Tegelijk moet ook de andere kant genoemd worden: celdeling is nogal pijnlijk. Wanneer je een aantal maanden persoonlijk dingen hebt gedeeld en met elkaar hebt gebeden, ga je je hechten aan elkaar en aan de eigen sfeer van jouw gebedstrio. Samen bidden is zo samenbindend, zeker als je ook voor persoonlijke en kwetsbare dingen bidt. Ik weet nog goed hoeveel moeite het mij kostte bepaalde gebedstrio’s waarin ik zat, los te laten. Je kunt dus ook te snel zijn met het weer opbreken van je trio omdat de veiligheid en het vertrouwen dat je hebt opgebouwd, nog erg waardevol voor je zijn. Het zal wel steeds een zoeken blijven: aan de ene kant is er je persoonlijke behoefte en voorkeur, aan de andere kant de visie dat juist door celdeling het gebedstrio een krachtig instrument is voor de komst van Gods Koninkrijk.

Philip Troost is gereformeerd-vrijgemaakt predikant, werkzaam als studentenpastor aan de Gereformeerde Hogeschool en verbonden aan een praktijk voor psychotherapie en pastoraat. Hij schreef de boeken ‘Christus ontvangen’ (Kok 2006) en ‘Open lijnen. Een cursus in omgaan met God en met elkaar’ (Kok 2001).

Dit artikel is verschenen in CV·Koers november 2006 Door Philip Troost